Tin công nghệ

Mã độc Yoba đội lốt ứng dụng ChatGPT, Claude trên GitHub: cảnh giác khi cài “trợ lý AI” cho máy văn phòng

Posted on by superadmin

Nhu cầu dùng trợ lý AI trên máy tính tăng nhanh, và tội phạm mạng đã tận dụng điều đó. Nhóm nghiên cứu Check Point vừa công bố chiến dịch mã độc Yoba, phát tán qua các kho GitHub giả mạo ứng dụng desktop của ChatGPT và Claude. Theo Check Point, OpenAI hay Anthropic không hề bị xâm nhập; kẻ gian chỉ lợi dụng uy tín thương hiệu và các file thực thi có chữ ký số hợp lệ để qua mặt người dùng.

Cách chiến dịch Yoba hoạt động

Kẻ tấn công tạo các kho GitHub và trang GitHub.io cho những “phiên bản mới” không có thật như GPT-5.6 Sol, GPT-6 Astra hay Claude Opus, rồi đặt mã độc trong file ZIP ở mục phát hành. Nhờ kỹ thuật đầu độc kết quả tìm kiếm (SEO poisoning), các trang này xuất hiện ở vị trí cao trên Google, khiến người dùng tưởng là bản tải chính thức.

Bên trong file ZIP có một file chạy hợp lệ được ký bởi OpenAI hoặc Anthropic, đi kèm một thư viện DLL độc hại. Khi người dùng mở file chạy, nó tự nạp DLL này (kỹ thuật DLL sideloading). Vì file chính có chữ ký thật, nhiều người và cả một số công cụ bảo mật dễ bỏ qua.

Những gì mã độc làm trên máy

  • Tạo cơ chế tồn tại lâu dài: nếu có quyền quản trị, mã độc tạo tác vụ định kỳ chạy với quyền hệ thống ba phút sau mỗi lần khởi động, đội lốt tác vụ của Windows Media Player.
  • Đổi máy chủ điều khiển linh hoạt: thành phần YobaLoader tải ảnh đại diện của một kênh Telegram và suy ra tên miền từ ảnh đó. Chỉ cần đổi ảnh, kẻ gian đổi được hạ tầng mà không phải sửa mã.
  • Né giám sát mạng: truy vấn tên miền qua DNS over HTTPS của Google và tải tiếp phần mềm từ dịch vụ lưu trữ file phổ biến, khiến tường lửa và hệ thống lọc DNS khó phát hiện.
  • Đào tiền ảo lén lút: ở đợt hiện tại, phần cuối là trình đào tiền ảo XMRig, chạy qua mạng Tor và tạm dừng khi người dùng đang thao tác để khó bị nghi ngờ.

Check Point cảnh báo trình tải này có thể chạy bất kỳ file hoặc script PowerShell nào, nghĩa là đợt sau có thể là mã đánh cắp mật khẩu hay mã độc tống tiền. Một biến thể đầu tháng 6/2026 từng giả dạng công cụ lập trình AI Cursor.

Vì sao doanh nghiệp cần quan tâm?

Ở nhiều công ty Việt Nam, nhân viên thường tự tìm và cài công cụ AI để soạn văn bản, viết mã hay xử lý bảng tính, đôi khi trên máy có quyền quản trị cục bộ. Một máy bị nhiễm Yoba không chỉ chạy chậm, tốn điện vì đào tiền ảo, mà còn trở thành “cửa sau” để kẻ tấn công tải thêm mã độc vào mạng nội bộ, tiếp cận dữ liệu kế toán, khách hàng và tài khoản email công ty.

Khuyến nghị cho bộ phận IT

  • Chỉ tải ứng dụng AI từ trang chính thức của nhà phát triển hoặc kho ứng dụng Microsoft Store; không dùng bản “mới nhất” chia sẻ trên GitHub, nhóm Facebook, Telegram.
  • Thu hồi quyền quản trị cục bộ của người dùng thông thường để mã độc không tạo được tác vụ chạy quyền hệ thống.
  • Áp chính sách kiểm soát ứng dụng (AppLocker, Windows Defender Application Control hoặc tính năng tương tự của phần mềm bảo mật) để chặn phần mềm không rõ nguồn gốc.
  • Dùng giải pháp diệt virus có giám sát hành vi (EDR) thay vì chỉ quét theo mẫu, vì Yoba dùng nhiều kỹ thuật né phân tích.
  • Theo dõi dấu hiệu bất thường: CPU tăng cao khi máy rảnh, tác vụ định kỳ lạ mang tên Windows Media Player, kết nối Tor hoặc DNS over HTTPS từ máy trạm.
  • Xử lý triệt để khi phát hiện: coi đây là sự cố xâm nhập, không chỉ gỡ trình đào tiền ảo; nên cài lại máy và đổi mật khẩu các tài khoản đã dùng trên máy đó.

Kết luận

AI giúp tăng năng suất, nhưng việc cài đặt tự phát lại mở ra lỗ hổng mới. Doanh nghiệp nên ban hành danh sách công cụ AI được phép dùng, kèm nguồn tải chính thức, và trang bị phần mềm bảo vệ đầu cuối đủ mạnh. Tham khảo các giải pháp phần mềm diệt virus – bảo mật đầu cuối bản quyền tại DTIC, hoặc liên hệ Hotline/Zalo 0913.745.698 để được tư vấn.

Nguồn tham khảo